Door Dennis Berens op 14 juli 2016

Als het aan de Europese Unie ligt wel. Nadat er na de financiële crisis veel overheidsgeld in banken moest worden gestoken leidde dit niet alleen tot protesten, maar ook tot begrotingstekorten voor Europese landen. Sommigen hadden noodkredieten nodig. Nu de relatieve rust is wedergekeerd werd het tijd om het probleem bij de kern aan te pakken: de banken moeten veiliger worden. Hiervoor zijn strengere regels gemaakt.

De nieuwe regels voor het toezicht op banken treden stap-voor-stap in werking. De grootste banken staan vanaf nu onder toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB), en de kleinere worden volgens vergelijkbare richtlijnen gecontroleerd door hun nationale centrale bank. Maar gaat dit er echt voor zorgen dat wij als belastingbetalers nooit meer een bank overeind hoeven te houden?

Dit artikel probeert deze vraag te beantwoorden met zo min mogelijk droge kost. Er zal worden gekeken naar de belangrijkste veranderingen uiteen te zetten, en het effect van deze veranderingen op de financiële stabiliteit in Europa.

Toen het mis ging

Toezicht is er natuurlijk niet voor niets. Al sinds er banken zijn worden zij in de gaten gehouden. Eerst door de nationale centrale bank, maar de financiële crisis liet zien dat dit soms problematisch is. Banken opereren in meerdere landen waardoor toezicht bemoeilijkt wordt, en toezichthouders hebben er soms baat bij om een risicovolle bank te beschermen wat andere landen in gevaar brengt  De reddingsoperaties die nodig waren tijdens de financiële crisis hadden bovendien ernstige gevolgen voor de landen die dit geld op moesten hoesten waardoor een nieuwe crisis ontstond.

Alle reden dus om banken strakker in het gareel te houden. Nadat de grootste puinhopen waren opgeruimd begon men in Brussel dan ook al snel te kijken naar manieren om deze crisis in de toekomst te voorkomen. Al snel werd geconcludeerd dat regels en toezicht uniform moeten zijn in alle landen. De Europese Commissie heeft daarom 28 nieuwe regels die voor beter Europees toezicht gemaakt. Stap voor stap worden die geïmplementeerd.

De Europese Bankenunie

Een belangrijk onderdeel in de nieuwe regelgeving is het Single Supervisory Mechanism (SSM). Dit legt de verantwoordelijkheid voor toezicht bij de ECB. De grootste banken komen onder direct toezicht te staan. Voor de kleinere banken blijven de nationale toezichthouders de boeken in de gaten houden, maar wel volgens gelijke Europese regelgeving en door te rapporteren aan de ECB.

Naast het SSM zijn er meer ontwikkelingen gaande om een echte bankenunie in Europa te krijgen, zoals het verder stroomlijnen van het depositogarantiestelsel. Ook het omgaan met banken die zich niet aan de richtlijnen houden en de afwikkeling van een faillissement zijn nog niet op Europees niveau geregeld.

Wat levert het op?

Toch biedt deze eerste stap richting een bakenunie al enkele belangrijke voordelen. Landen hebben minder last van slecht toezicht in buurlanden, en de bijbehorende financiële malaise. Bovendien verminderen de strengere regels de kans dat de Europese belastingbetaler moet opdraaien voor nieuwe reddingsacties van banken.

Wat moet er nog gebeuren?

Helaas is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Aangezien niet alle leden van de Europese Unie de euro als munt hebben en de nieuwe regelgeving alleen voor banken in eurolanden geldt (andere landen kunnen vrijwillig mee doen) wordt het verschil tussen deze en de niet-euroland alleen maar groter. Dit splits de interne markt van Europa.

Wat verder een groot probleem wás, het ontbreken van Groot-Brittannië en daarmee de City in Londen als financieel hart van Europa in het nieuwe systeem, is door de stem voor een brexit van minder groot belang geworden. Het onderscheid in regelgeving zal (in de toekomst) niet langer zomaar gebruikt kunnen worden door Britse banken die op Europese markten opereren.

Er zijn meer landen die nadelen zullen zien in de bankenunie. Dit komt vooral door het gebrek aan risicodeling op dit moment. Hierdoor kan een bank die toch gered moet worden zorgen voor grote tekorten bij nationale overheden, in plaats van gespreide tekorten over de overheden van de hele eurozone zoals op dit moment al in Scandinavië het geval is.

Vertrouwen

Alle kritiek ten spijt is de bankenunie al een enorme stap voorwaarts in het verbeteren van de stabiliteit van de banken in de eurozone en het harmoniseren van de regelgeving. Zoals met zoveel Europese projecten is er nog werk aan de winkel, maar achter de schermen worden de volgende stappen al voorbereid.

Banken zijn nooit veilig geweest en ze zullen het ook nooit worden. Ze staan of vallen met het vertrouwen dat de mensen er in hebben, en met de Europese bankenunie is dit vertrouwen weer verder versterkt.

 

Dennis Berens
Door Dennis Berens op 14 juli 2016

Als econoom is Dennis altijd op zoek naar efficiëntie. Met zijn ervaringen binnen de politiek en studentenbesturen heeft hij zijn praktische en organisatorische ervaring verder ontwikkeld. Hij houdt van een gestructureerde aanpak en gaat systematisch te werk, maar komt altijd met vooruitstrevende en innovatieve ideeën. Als iets als jaren zo gaat ziet Dennis hoe het beter kan. Verder houdt Dennis er van om nieuwe dingen te proberen, wat onder andere tot uiting komt in zijn voorliefde voor speciaalbier drinken met vrienden. Hij streeft nog een tweede carrière als drummer na, maar maakt van elk project waar hij zich op stort een grote prioriteit. Als hij zich op uw probleem stort zorgt hij met zijn pragmatisme altijd voor een praktische en doeltreffende oplossing.